Độ bền màu của vải là gì?

Độ bền màu còn được gọi là độ bền nhuộm hoặc độ bền nhuộm. Nó đề cập đến khả năng chống lại màu sắc của hàng dệt may đối với các hiệu ứng khác nhau trong quá trình xử lý và sử dụng. Cấp độ bền màu được đánh giá dựa trên sự đổi màu của mẫu và sự nhuộm màu của vải liền kề chưa nhuộm.

Trong quá trình sử dụng, hàng dệt sẽ phải chịu nhiều tác động bên ngoài như ánh sáng, giặt, ủi, mồ hôi, ma sát và tác nhân hóa học. Một số hàng dệt in và nhuộm cũng trải qua các quy trình hoàn thiện đặc biệt, chẳng hạn như hoàn thiện bằng nhựa, hoàn thiện chống cháy, giặt cát, chà nhám, v.v., đòi hỏi màu sắc của hàng dệt in và nhuộm phải duy trì độ bền nhất định.

Độ bền màu liên quan đến khả năng chống giặt và ma sát của sản phẩm.

Cái gọi là độ bền màu (viết tắt là độ bền màu) là mức độ phai màu của vải nhuộm dưới tác động của các yếu tố bên ngoài (ép đùn, ma sát, giặt, mưa, phơi nắng, ánh sáng, ngâm nước biển, ngâm nước bọt, vết nước, vết mồ hôi, v.v.) trong quá trình sử dụng hoặc xử lý. Đây là một chỉ số quan trọng của vải. Các chỉ số được sử dụng phổ biến nhất là khả năng chịu giặt, khả năng chịu ánh sáng, khả năng chịu ma sát, khả năng chịu mồ hôi, khả năng chịu ủi và khả năng chịu thời tiết.

Trong công việc thực tế, các hạng mục thử nghiệm chủ yếu được xác định theo mục đích sử dụng cuối cùng của sản phẩm và tiêu chuẩn sản phẩm. Ví dụ, tiêu chuẩn sản phẩm dệt len ​​quy định phải kiểm tra độ bền màu dưới ánh sáng mặt trời, đồ lót dệt kim tất nhiên phải kiểm tra độ bền mồ hôi, trong khi hàng dệt ngoài trời (như ô, vải hộp đèn và vật liệu tán cây) tất nhiên phải kiểm tra độ bền thời tiết.

Bao gồm: độ bền màu khi giặt xà phòng (mẫu), độ bền màu khi ma sát, độ bền màu khi giặt bằng nước có clo, độ bền màu khi tẩy không có clo, độ bền màu khi giặt khô, độ bền màu khi giặt thực tế (quần áo may sẵn, vải), độ bền màu khi ra mồ hôi, độ bền màu khi giặt bằng nước, độ bền màu khi giặt bằng ánh sáng, độ bền màu khi giặt bằng nước biển và độ bền màu khi giặt bằng nước bọt.

Cách kiểm tra độ bền màu

1. Độ bền màu khi giặt: May mẫu cùng với vải liền kề tiêu chuẩn, giặt, làm sạch và sấy khô, giặt ở nhiệt độ, độ kiềm, tẩy trắng và điều kiện ma sát thích hợp để có được kết quả thử nghiệm trong thời gian ngắn hơn. Ma sát đạt được bằng cách lăn và va đập với tỷ lệ bồn tắm nhỏ và số lượng hạt thép không gỉ thích hợp, và sử dụng thẻ xám để đánh giá để có được kết quả thử nghiệm. Các phương pháp thử nghiệm khác nhau có nhiệt độ, độ kiềm, tẩy trắng và điều kiện ma sát và kích thước mẫu khác nhau, nên được lựa chọn theo tiêu chuẩn thử nghiệm và yêu cầu của khách hàng. Các màu có độ bền màu khi giặt bằng nước kém thường bao gồm xanh ngọc lục bảo, xanh sáng, đen đỏ, xanh navy, v.v.

2. Độ bền màu khi giặt khô: Giống như độ bền màu khi giặt bằng nước, chỉ khác là giặt bằng nước được đổi thành giặt khô.

3. Độ bền màu khi cọ xát: Đặt mẫu lên máy đo độ bền ma sát, dùng vải trắng ma sát tiêu chuẩn chà xát một số lần nhất định ở một áp suất nhất định. Mỗi nhóm mẫu cần được kiểm tra độ bền màu khi ma sát khô và độ bền màu khi ma sát ướt. Màu nhuộm trên vải trắng ma sát tiêu chuẩn được đánh giá bằng thẻ xám, và cấp độ kết quả là độ bền màu khi ma sát đo được. Độ bền màu khi cọ xát cần hai lần kiểm tra, chà xát khô và chà xát ướt, và tất cả các màu trên mẫu phải được chà xát.

4. Độ bền màu dưới ánh nắng mặt trời: Hàng dệt thường tiếp xúc với ánh sáng khi sử dụng. Ánh sáng có thể phá hủy thuốc nhuộm và gây ra hiện tượng "phai màu" nổi tiếng, khiến hàng dệt màu đổi màu, thường nhạt hơn hoặc đậm hơn, một số cũng sẽ đổi màu. Do đó, cần phải kiểm tra độ bền màu. Kiểm tra độ bền màu dưới ánh nắng mặt trời là phơi mẫu dưới ánh nắng mặt trời trong điều kiện quy định cùng với vải len xanh chuẩn có các cấp độ bền khác nhau, so sánh mẫu với vải len xanh và đánh giá độ bền ánh sáng. Cấp độ của vải len xanh chuẩn càng cao thì độ bền ánh sáng càng cao.

5. Độ bền màu mồ hôi: Mẫu được khâu lại với vải lót tiêu chuẩn, xử lý bằng chất lỏng mồ hôi, kẹp vào máy đo độ bền màu mồ hôi, đặt trong lò ở nhiệt độ không đổi, sau đó sấy khô. Sử dụng thẻ xám để đánh giá để có được kết quả thử nghiệm. Các phương pháp thử nghiệm khác nhau có tỷ lệ chất lỏng mồ hôi khác nhau, kích thước mẫu khác nhau và nhiệt độ và thời gian thử nghiệm khác nhau.

6. Độ bền màu nước: Mẫu được xử lý bằng nước như trên.

7. Độ bền màu khi tẩy bằng clo: Sau khi giặt vải trong dung dịch tẩy clo trong điều kiện nhất định, đánh giá mức độ thay đổi màu, đây chính là độ bền màu khi tẩy clo.

8. Độ bền màu khi tẩy không dùng clo: Sau khi giặt vải trong điều kiện giặt không dùng clo, đánh giá mức độ đổi màu, đây chính là độ bền màu khi tẩy không dùng clo.

9. Độ bền màu khi ép: Sau khi phủ vải cotton liền kề lên mẫu khô, ép trong thiết bị gia nhiệt có nhiệt độ và áp suất quy định trong một khoảng thời gian nhất định, sau đó sử dụng thẻ mẫu màu xám để đánh giá sự thay đổi màu của mẫu và độ nhuộm của vải liền kề. Độ bền màu khi ép nóng bao gồm ép khô, ép ẩm và ép ướt. Phương pháp thử nghiệm cụ thể nên được lựa chọn theo các yêu cầu và tiêu chuẩn thử nghiệm khác nhau của khách hàng.

Các loại thử nghiệm độ bền màu và phân tích độ bền màu

Bản chất hoặc mức độ thay đổi trạng thái nhuộm có thể được thể hiện bằng độ bền màu nhuộm.

Độ bền màu của vải liên quan đến loại sợi, cấu trúc sợi, tổ chức vải, phương pháp in và nhuộm, loại thuốc nhuộm và độ lớn của ngoại lực.

Các thử nghiệm độ bền màu thường bao gồm độ bền màu với ánh sáng, độ bền màu với thời tiết, độ bền màu với giặt, độ bền màu với ma sát, độ bền màu với mồ hôi, v.v. Đôi khi có một số yêu cầu về độ bền màu đặc biệt tùy theo từng loại vải hoặc môi trường sử dụng khác nhau.

Thông thường, khi tiến hành thử nghiệm độ bền màu, mức độ đổi màu của vải nhuộm và mức độ nhuộm màu trên lớp lót được phân loại. Ngoại trừ độ bền màu với ánh sáng được phân loại ở cấp độ tám, các loại còn lại được phân loại ở cấp độ năm.

Cấp độ càng cao thì độ bền màu càng tốt.

1. Độ bền ánh sáng mặt trời: Độ bền ánh sáng mặt trời là mức độ phai màu của vải màu dưới tác động của ánh sáng mặt trời. Phương pháp thử nghiệm là so sánh mức độ phai màu của mẫu sau khi mô phỏng ánh sáng mặt trời với mẫu màu chuẩn, được chia thành 8 cấp, cấp 8 là điểm tốt nhất và cấp 1 là kém nhất. Vải có độ bền ánh sáng mặt trời kém không nên phơi nắng trong thời gian dài và nên phơi ở nơi thoáng khí trong bóng râm.

2. Độ bền giặt: Độ bền giặt hoặc xà phòng là mức độ thay đổi màu của vải nhuộm sau khi giặt bằng chất tẩy rửa. Thông thường, thẻ mẫu phân loại màu xám được sử dụng làm tiêu chuẩn đánh giá, tức là, sự khác biệt về màu sắc giữa mẫu ban đầu và mẫu sau khi phai màu được sử dụng để đánh giá. Độ bền giặt được chia thành 5 cấp độ, trong đó 5 là tốt nhất và 1 là kém nhất. Vải có độ bền giặt kém nên được giặt khô. Nếu giặt ướt, cần chú ý thêm đến điều kiện giặt, chẳng hạn như nhiệt độ giặt không được quá cao và thời gian không được quá dài.

3. Độ bền ma sát: Độ bền ma sát là mức độ đổi màu của vải nhuộm sau khi ma sát, có thể là ma sát khô và ma sát ướt. Độ bền ma sát dựa trên mức độ nhuộm màu của vải trắng làm nguyên tắc đánh giá, chia thành 5 cấp độ. Giá trị càng lớn thì độ bền ma sát càng tốt.

4. Độ bền mồ hôi: Độ bền mồ hôi là mức độ đổi màu của vải nhuộm sau khi ra một lượng mồ hôi nhỏ.

5. Độ bền ủi: là mức độ đổi màu hoặc phai màu của vải nhuộm trong quá trình ủi.

6. Độ bền thăng hoa: là mức độ thăng hoa của vải nhuộm trong quá trình bảo quản. Vải thông thường thường yêu cầu độ bền màu 3-4 mới có thể đáp ứng được nhu cầu mặc.

Phương pháp cải thiện độ bền màu của thuốc nhuộm

Mặc dù một số thuốc nhuộm có thể tạo ra màu sắc tươi sáng hơn, nhưng do các nhóm hòa tan trong nước trên thuốc nhuộm nên độ bền màu khi ướt kém, hiện tượng phai màu và ố màu nghiêm trọng, không chỉ khiến bản thân hàng dệt trông cũ mà thuốc nhuộm còn bong ra và làm ố các sợi trắng hoặc sợi màu khác, dẫn đến tình trạng ố màu và trùng màu.

Ngoài ra, mặc dù thuốc nhuộm hoạt tính có thể hình thành liên kết cộng hóa trị với sợi cellulose, nhưng nếu có thuốc nhuộm thủy phân hoặc thuốc nhuộm chưa liên kết không được xà phòng hóa đủ trong quá trình nhuộm, độ bền màu ướt cũng sẽ giảm; ngoài ra, thuốc nhuộm hoạt tính đã hình thành liên kết cộng hóa trị với sợi cũng có thể phân hủy và phá vỡ liên kết trong điều kiện axit hoặc kiềm, cũng như các vấn đề như độ bền màu với clo, độ bền màu với mồ hôi và độ bền màu với ánh sáng mặt trời không đủ.

Để cải thiện độ bền màu của vải, có thể tiến hành xử lý cố định màu. Các chất phụ trợ có thể cải thiện nhiều loại độ bền màu khác nhau này được gọi là chất cố định màu.

Nguyên lý cố định chất cố định

1. Tạo ra các hồ màu không hòa tan trên vải, ngăn chặn các nhóm hòa tan, khiến thuốc nhuộm trên vải khó hòa tan và rơi ra khi tiếp xúc với nước, đạt được mục đích cải thiện độ bền xử lý ướt. Tuy nhiên, sau khi các chất cố định này cố định màu, dễ làm thay đổi màu vải hoặc làm giảm độ bền sáng.

2. Tạo một lớp màng lưới trên vải để ngăn thuốc nhuộm bị rơi ra.

3. Sử dụng các nhóm phản ứng trong phân tử chất cố định để liên kết chéo với các nhóm phản ứng trên phân tử thuốc nhuộm và các nhóm hydroxyl trên phân tử xenlulo để cải thiện hiệu quả cố định của thuốc nhuộm trên sợi.

4. Sử dụng lực hút phân tử giữa chất cố định và sợi để tăng cường độ cố định của chất cố định, do đó cải thiện độ bền màu.